Archives for category: Ποιηση

ΟΝΕΙΡΑ.jpg

Πόσα και δεν εγγράφτηκαν για την ζωή, τον έρωτα, την πατρίδα, την θρησκεία, την αγάπη, την απώλεια, την τέχνη, την φιλοδοξία, την επιτυχία, την χαρά, και τόσα ανθρώπινα συναισθήματα που αποτελούν, τα περισσότερα, γεύσεις  ζωής.

Και αν με ρωτήσετε πιο είναι το νόημα της ζωής ακόμα δεν γνώρισα.

Ίσως αυτό να είναι και το μεγαλύτερο ερώτημα για πολλούς ανθρώπους.

Ζήσαμε και πολλοί από εμάς, ίσως να κάνουμε τον απολογισμό, άλλοι με θετικό και άλλοι με αρνητικό πρόσημο, έχω την εντύπωση όμως ότι οι γραμμές του ισολογισμού αυτού λιγοστεύουν όσο περνούν τα χρόνια και με έκπληξη συνειδητοποιείς ότι τα κεφάλαια είναι πολύ λίγα και οι γραμμές μέσα σ’ αυτά είναι αχνές σαν τις παλιές φωτογραφίες.

Τα κεφάλαια είναι αυτά που σου δίνουν την δύναμη να ζήσεις αλλά οι γραμμές είναι αχνές και σου θυμίζουν τις επιλογές που έκανες σωστές και λανθασμένες.

Πολλοί στερήθηκαν για να ζήσουν αλλά δεν πρόλαβαν και άλλοι ονειρεύτηκαν και δεν έζησαν. Υπάρχουν όμως και λίγοι τυχεροί που πρόλαβαν να ζήσουν τα όνειρα τους, γι’ αυτούς τους τους λίγους τυχερούς οι γραμμές δεν έχουν εντελώς χαθεί και ζουν το όνειρό τους.

iΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΙ.jpg

 

Eros_bow_Musei_Capitolini_MC410.jpg

Όταν οι καταρράκτες, τα ποτάμια και οι χείμαρροι γλιστρούν ανάμεσα  από τα σφικτά αγκαλιασμένα δάκτυλα των χεριών ενός ζευγαριού που βαδίζουν χέρι-χέρι, τότε αναγνωρίζεις την ύπαρξή του.

Όταν ένας δροσερός άνεμος χαϊδεύει το σώμα σου, μέσα στην λαύρα του καλοκαιριού, τότε αναγνωρίζεις την ύπαρξή του.

Όταν τα ροδοπέταλα της άνοιξης γίνονται λουτρό για να ξαποστάσεις, τότε αναγνωρίζεις την ύπαρξή του.

Όταν αυτός ο μυθικός θεός, υιος της Αφροδήτης και του Αρη, που με το τόξο του στοχεύει και το βέλος του εισβάλει τόσο γλυκά και απρόσμενα μέσα στο κάστρο της ύπαρξή σου, προσπερνώντας τις άμυνες σου, τότε είναι αργά.

ΝΚ

Αργοπεθαίνει (Muere lentamente)  – Martha Madeiros

«Αργοπεθαίνει όποιος γίνεται σκλάβος της συνήθειας, επαναλαμβάνοντας κάθε μέρα τις ίδιες διαδρομές,

όποιος δεν αλλάζει το βήμα του,

όποιος δεν ρισκάρει να αλλάξει χρώμα στα ρούχα του,

όποιος δεν μιλάει σε όποιον δεν γνωρίζει.

Αργοπεθαίνει όποιος έχει την τηλεόραση για μέντορα του

Αργοπεθαίνει όποιος αποφεύγει ένα πάθος,

όποιος προτιμά το μαύρο αντί του άσπρου και τα διαλυτικά σημεία στο “ι” αντί τη δίνη της συγκίνησης

αυτήν ακριβώς που δίνει την λάμψη στα μάτια,

που μετατρέπει ένα χασμουρητό σε χαμόγελο,

που κάνει την καρδιά να κτυπά στα λάθη και στα συναισθήματα.

mporoume-svisoume-anamniseis-ponoun (1).jpeg

 

Λένε ότι για κάθε άνθρωπο, την στιγμή τ ου κινδύνου,  η ζωή περνά από το μυαλό σαν μια ταινία η ένα όνειρο λίγων δευτερολέπτων.

Ίσως αυτό να μην είναι απόλυτα ακριβές αλλά ίσως η ζωή που τελικά αποτυπώνεται στην μνήμη να  αποτελείται από σκηνές σαν από ταινία που πάντα μένουν χαραγμένες στο μυαλό του  διότι παίζονται ξανά και ξανά έτσι που τελικά δεν σβήνονται και αποτελούν τον σκελετό της ύπαρξής σου.

 

Γιατί πραγματικά, αν αναλογιστεί κανείς τι μένει, από εκείνες τις εκατομμύρια στιγμές, είναι εκείνες που παραμένουν αναλλοίωτες μέσα στην μνήμη και ανακαλούνται πάντα ίδιες και ξεχωριστές χωρίς να γίνεται συνειδητά κάποια επιλογή όταν κανείς ανατρέχει σε διάφορες φάσεις και περιόδους της ζωής του, από την πρώτη στιγμή που σαν νήπιο θυμάσαι μέχρι και την στιγμή που θα νιώσεις το τέλος σου να έρχεται.

 

Είναι στιγμές σε μορφή εικόνας, ήχος ή φωνές, αισθήσεις ή αφή αισθήματα, αλλά και μορφές, ονόματα που πολλές φορές δεν μπορείς συνειδητά να  αποδεχθείς ότι αποτελούν μέρος, σημαντικό ή μη της δικής σου ζωής και ύπαρξης.

 

Κι’ όμως  αυτές είναι οι στιγμές  που τελικά αποτελούν το εσύ και εγώ της ύπαρξης σου. Οι υπόλοιπες χάνονται στο άπειρο του χρόνου και είναι σχεδόν σαν να μην υπήρξαν.

ΝΚ

 

 

ΤΑ ΚΕΡΙΑ ΤΟΥ ΚΑΒΑΦΗ.jpeg

Όσο παρατηρώ τ’ αναμμένα  κεριά του Καβάφη μπροστά μου να λιγοστεύουν, τόσο οι αναμνήσεις των σβησμένων κεριών ζωντανεύουν.

Στιγμές χαράς μοιάζουν με πράσινα  λιβάδια, γαλάζιες θάλασσες και πεύκα που ευωδιάζουν.

Στιγμές λύπης και απόγνωσης , τμήμα της ζωής κι αυτές αναπόφευκτες, μοιάζουν με πέτρες, άλλες μαύρες καπνισμένες, άλλες γκρίζες κι άλλες κάτασπρες  που καίνε σκορπίζουν πόνο και αγωνία στο μέσο μιας ερήμου που η ζέστη επίμονα χτυπά.

Στιγμές χαράς  είναι εικόνες πολύχρωμες με  μια μουσική επένδυση που ξεφυτρώνει άθελά σου μέσα από τα βάθη της λήθης.

Στιγμές λύπης γεμάτες από το γλυκόπικρο  αίσθημα της απώλειας, είναι εικόνες ανυπέρβλητων βράχων που υψώνονται  μπροστά ή ενός γκρεμού που βυθίζεται στο χάος.

Και όμως οι στιγμές χαράς είναι πολλές και πολύ απλές όπως το χάδι, μια ζεστή αγκαλιά, ένα γέλιο, μια ματιά, η μια αναπνοή  που νόμιζες  ότι αποτελούν καθημερινότητα.

Όχι αυτά αποτελούν την αιωνιότητα που την στιγμή εκείνη την αφήνεις να χαθεί και όμως αυτή είναι που μένει να σε ζεσταίνει όταν τ’ αναμμένα κεριά του Καβάφη λιγοστεύουν.

ΝΚ

Weide-Wiese-Vergleich.jpg

PETRES.jpg

ΚΓΡΕΜΟΣ.jpg

 

καταθληψη.jpg

ΟΤΑΝ ΦΕΥΓΕΙ ΕΝΑΣ ΦΙΛΟΣ

Ένας κύκλος κλείνει και γνωρίζεις ότι τα χελιδόνια δεν θα γυρίσουν

Και τα σπουργίτια θα βρουν καταφύγια σε ξένες φωλιές.

Οι αναμνήσεις θα μοιάζουν με σκονισμένα βιβλία και πίνακες που

πεταμένα  εκεί σε μια  γωνιά ξεθωριάζουν,

Δεν θα φωτιστούν, δεν θα στολίσουν δεν θα διαβαστούν.

Είναι ένας κύκλος που η φύση δεν σ’ αφήνει να τον δεις γιατί η σκόνη του σε πνίγει

Κι’ αναρωτιέσαι, ποιο μυστικό σου κρύβει;

Γιατί τα τριαντάφυλλά μαραίνονται;

Και φτιάχνεις μπαστουνάκια για να περάσεις στην απέναντι όχθη….

….της αιωνιότητας της φύσης.

Μα πώς να συμβιβαστείς; Είναι και αυτό αφύσικο.

Θ αφήσεις όμως κάτι, ίσως φωτογραφίες, ίσως επιστολές ίσως και σκέψεις γραπτές σε κείμενα, ακόμα και δημιουργήματα, έργα τέχνης η φιλοσοφίας ακόμα και επιστήμης,  αλλά για ποιους;

Αυτή η φύση καταντά πολλούς από εμάς τυμβωρύχους.

Κατάθλιψη. Δεν είναι;

Ξύπνα φίλε! Η ζωή συνεχίζεται!

Το παγκάκι 3.jpg

 

Σε ένα ξύλινο παγκάκι,

καθισμένος ένας γέρος προβληματίζεται.

Το παγκάκι είναι φθαρμένο.

Φθαρμένο και το χέρι που με νεύμα με καλεί.

Τι θέλει άραγε να  πει;

Ένας γέρος μόνος ατενίζει, απορεί.

Κάτι θέλει να μου πει.

Που κοιτά μ ’αυτό το βλέμα το θαμπό ;

Την  φθορά της φύσης καλά γνωρίζει, αυτή ανανεώνεται, σκέπτεται και ελπίζει.

Τον χειμώνα ακολουθεί η άνοιξη, η ανανέωση, η αναγέννηση.

Ο χειμώνας;  Χειμέρια  νάρκη; Αναμονή του τέλους;  Αναμονή της αναγέννησης;

Τι αντίφαση της φύσης με την ζωή του!

Η ομορφιά της φύσης δεν χάθηκε, το ίδιο όμορφα ρέει το ρυάκι,

Το ίδιο όμορφα ακούγεται ο φλοίσβος του κύματος που σκάει,

Ο δρόμος του φεγγαριού στην θάλασσα. η ευωδιά του πεύκου η πληθώρα των ήχων της φύσης.

Η ομορφιά δεν χάνεται και όμως ο γέρος θλίβεται, δεν χαίρεται.

Έλα, το νεύμα του καλεί, νομίζει ότι κατάλαβε.

Τι είναι ο χειμώνας;

Έλα και άκουσε προσεκτικά:

Η ανανέωση είναι νόμος της φύσης για την ύλη, μην παρασύρεσαι, δεν αφορά την ανθρώπινη σου φύση , την ζωής σου και τον θανάτο.

Η χειμέρια νάρκη ή ο Θάνατος ελλοχεύει μέσα στον ατομισμό σου και στην απομόνωσή σου.

Μοιράσου και μπορείς ακόμα ν ‘απολαύσεις την φύση  την τέχνη, την μουσική την διανόηση, μες στον  χειμώνας σου.

Μόνο το μοίρασμα που η Αγάπη και Ο Έρωτας σε κάνει ακόμα να απολαμβάνεις την ομορφιά της φύσης και της ύπαρξης που είναι διάχυτη παντού.

Είσαι νεκρός αν είσαι μόνος, αν δεν αγαπάς και δεν μοιράζεσαι.. Τον δικό σου χειμώνα δεν θα διαδεχτεί  η άνοιξη.

ΝΚ

nazim xikmet.jpg

Θα έλεγα μαζί με τα κείμενα μένουν οι αναμνήσεις που επενδύονται με τις ποιο έντονες μορφές  τέχνης που είναι τόσο η ποίηση όσο και η μουσική.

Οι γενιές χαρακτηρίζονται από τις τέχνες που δημιούργησαν και αφήνουν πίσω τους αφού φύγουν.

 Η τεχνολογία και οι επιστήμες  ασφαλώς αναπτύσσονται εκθετικά και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τις επιπτώσεις που θα έχουν στον άνθρωπο. Ούτε και τα όρια της εξέλιξης που θα επιφέρουν .

Η τέχνη όμως είναι διαχρονική, την ίδια συγκίνηση αισθάνεται ο άνθρωπος διαβάζοντας κείμενα  της Σαπφώ, η των αρχαίων τραγωδών με τα σύγχρονα κείμενα του Ούγκο, η του Σαίξπηρ, του Ελύτη και του Σεφέρη, χωρίς κατ’ ανάγκη να πραγματεύονται το ίδιο θέμα.

Μακάρι να είχαμε και την δυνατότητα να ακούσουμε και την μουσική από όλες τις   γωνιές της  γης και τις διαφορετικές περιόδους.

Με συγκινούν ταυτόχρονα τα κείμενα και η μουσική του Nasyid – Ahmed Bukhatir η του Nazim Hikmet με μουσική Μανου Λοϊζου

‘Γράμματα στην αγαπημένη, μέσα από την φυλακή της Προύσας, Ναζιμ Χικμετ

Μονάκριβή μου ἐσὺ στὸν κόσμο
μοῦ λὲς στὸ τελευταῖο σου γράμμα:
«πάει νὰ σπάσει τὸ κεφάλι μου, σβήνει ἡ καρδιά μου,
Ἂν σὲ κρεμάσουν, ἂν σὲ χάσω θὰ πεθάνω».

Θὰ ζήσεις, καλή μου, θὰ ζήσεις,
Ἡ ἀνάμνησή μου σὰν μαῦρος καπνὸς
θὰ διαλυθεῖ στὸν ἄνεμο.
Θὰ ζήσεις, ἀδελφή με τὰ κόκκινα μαλλιὰ τῆς καρδιᾶς μου
Οἱ πεθαμένοι δὲν ἀπασχολοῦν πιότερο ἀπό ῾να χρόνο
τοὺς ἀνθρώπους τοῦ εἰκοστοῦ αἰώνα.

Ὁ θάνατος
Ἕνας νεκρὸς ποὺ τραμπαλίζεται στὴν ἄκρη τοῦ σκοινιοῦ
σὲ τοῦτον ῾δῶ τὸ θάνατο δὲν ἀντέχει ἡ καρδιά μου.
Μὰ νά ῾σαι σίγουρη, πολυαγαπημένη μου,
ἂν τὸ μαῦρο καὶ μαλλιαρὸ χέρι ἑνὸς φουκαρᾶ ἀτσίγγανου
περάσει στὸ λαιμό μου τὴ θηλειὰ
ἄδικα θὰ κοιτᾶνε μὲς στὰ γαλάζια μάτια τοῦ Ναζὶμ νὰ δοῦν τὸ φόβο.
Στὸ σούρπωμα τοῦ στερνοῦ μου πρωινοῦ
θὰ δῶ τοὺς φίλους μου καὶ σένα.
Καὶ δὲ θὰ πάρω μαζί μου κάτου ἀπὸ τὸ χῶμα
παρὰ μόνο τὴν πίκρα ἑνὸς ἀτέλειωτου τραγουδιοῦ.

Γυναίκα μου
Μέλισσά μου μὲ τὴ χρυσὴ καρδιὰ
Μέλισσά μου μὲ τὰ μάτια πιὸ γλυκὰ ἀπ᾿ τὸ μέλι
Τί κάθησα καὶ σοῦ ῾γραψα πὼς ζήτησαν τὸ θάνατό μου.

https://www.youtube.com/watch?v=qawWwWAs5aM&list=PL623473ADA1CD686C&index=6

Αυτή, η ποίηση μαζί με την Μουσική Λοϊζου γεφυρώνει τις αποστάσεις του χρόνου, των Εθνών μεταξύ τους, και των διαφορετικών επιλογών πολιτικής. Αυτά τα λόγια ενώνουν τους αγωνιστές με τους δικτάτορες, τους δικαστές με τους κατάδικους, τους καταπιεσμένους με τους δυνάστες.

Αλλά πώς να γεφυρώσω την απόσταση του συναισθήματος από την λογική, της αγάπης από την αυτοθυσία, της φιλοπατρίας από την διεθνοποίηση, της θυσίας  από την λογική; Του φυσικού θανάτου από την τεχνική παράταση της ζωής; Του έρωτα από τον πόνο της απογοήτευσης, της καθαρότητα από τον συμβιβασμό; Tου φανατισμού από την πραγματική πίστη; Της αγνής μετριότητας από την αριστεία; Της ισότητας από την διαφορετικότητα; Του αριστερού λαικού ιδεαλιστή από τον μικροαστό ανυποψύαστο και αφελή δημοκράτη;

Τον  ΝαζΊμ Χικμέτ από τον Διονύσιο Σολομό ; Τον Μπετόβεν από τον Βαμβακάρη;

Της αγωνιστικότητας από την συμβατικότητα.

Στο τέλος μένουν μόνο τα κείμενα και τα έργα που κατάφερες να κάνεις, αυτά θα μείνουν, μαζί με τους…. Οκτώ πραξικοπηματίες φυγάδες που διέφυγαν από την Τουρκία κατα το πραξηκόπημα! Πρέπει να ακούσετε τα ποιήματα του Ναζιμ Χικμετ, είναι επίκαιρο.

Όλοι φεύγουμε νωρίς, αν όμως αφήσουμε κάτι, σαν τον Μάνο και τον Ναζίμ, αυτό είναι αρκετό.

Ένα απόσπασμα στα Τουρκικά που όμως δεν είναι ακριβής μετάφραση, πιθανώς ο Ρίτσος να είχε επιρεαστεί από την πραγματική ιστορία:

Bugün pazar.
Bugün beni ilk defa güneşe çıkardılar.
Ve ben ömrümde ilk defa gökyüzünün
bu kadar benden uzak
bu kadar mavi
bu kadar geniş olduğuna şaşarak
kımıldamadan durdum.
Sonra saygıyla toprağa oturdum,
dayadım sırtımı duvara.
Bu anda ne düşmek dalgalara,
bu anda ne kavga, ne hürriyet, ne karım.
Toprak, güneş ve ben…
Bahtiyarım…

Μάνος Λοϊζος θεωρούσε ως έργο ζωής του τον δίσκο Γράμματα στην αγαπημένη, με μελοποιημένα ποιήματα του Ναζίμ Χικμέτ σε ελληνική απόδοση του Γιάννη Ρίτσου.

Ο Ναζίμ Χικμετ τελικά απελευθερώθηκε από τις Τουρκικές φυλακές και αναχώρισε για την Μόσχα όπου έζησε μέχρι το 1963 οπότε πέθανε από φυσικό θάνατο. Ετάφει στο νεκροταφείο της Μόσχας.

Πηγή: www.musicpaper.gr  

Σημείωση: Η ανάρτηση αυτή προξένησε ορισμένες αντιδράσεις στο F/B που υπογραμμίζει μερικές από τις πολιτικές και πολιτισμικές διαστάσεις. Ιδιαίτερα βρίσκω ενδιαφέρουσα την παρατήρηση του  Sukan Gurkaynak  που λέει ότι: “I think Greek is more poetic than Turkish. That is why good Turkish poetry is in Persian or the persianised Ottoman language”

Αυτό με προβληματίζει. Πώς να εξηγήσω στον Sukan ότι τα πρώτα ιστορικά και λογοτεχνικά κείμενα από την αρχαιότητα, πάνω από 3.000 χρόνια παλαιότερα, ήταν ποιητικά όπως η Ιλιάδα και η Οδύσσεια του Ομήρου και μάλιστα ακόμα και η γραφή και ομιλία της αρχαίας Ελληνικής γλώσσας είχε φωνήεντα που τόνιζαν την ρυθμικότητα και ποιητικότητα της ίδιας της ομιλίας, (Βραχέα και μακρά φωνήεντα ). Είναι και αυτό μία ένδειξη της επιρροής στην παγκόσμια πολιτισμική διαφορετικότητα.    

 Παραθέτω αμιγή την ανταλλαγή των αντιπαραθέσεων στο  f/b:

Sukan Gurkaynak Atatürk put him in jail because he was producing propaganda for Stalin.

Nick Kouzos I understand but this is the point .I am trying to make. I am anything else. but a communist. I am trying to pass a message over and above politics, Nationalism and conflicts that made the 20th century a hell to live in. I am not a supporter of his ideology still his poetry is very sensitive. We need to overcome our enemies. I will translate my comments in Greek.

Sukan Gurkaynak Nick Kouzos The Stalin he loved invaded Poland. The NKVD murdered 15000 officers of the Polish army. He was producing propaganda for those people. So the Turkish officers put him in jail. His god Stalin would have had him shot!

Nick Kouzos I totally agree with you but still Comunists are a legal party in Greece. I am not a supporter of Stalin and I am totally against Stalin-ism but Nazim was a poet, most Greek poets are leftist and a lot are communists, not Stalinists.

Sukan Gurkaynak Nick Kouzos The Turkish left never understood what was wrong with Stalinism. After the Russians gave up they started calling themselves liberals, some like former (communist) labor party MP Cetin Altan claiming that was the same thing as Stalinism. Most of them are idiots including Nazim. I know his grand nephew, forget the family.

Sukan Gurkaynak Nick Kouzos There is a fascist Turkish poet Kisakürek. A nut. Erdogan loves him. they name all possible things after him. Forget most poets. They are people who cannot make money in a decent job.

Nick Kouzos I agree in a political sense and I am against Fascists as well but I love poetry

Sukan Gurkaynak I think Greek is more poetic than Turkish. That is why good Turkish poetry is in persian or the persianised Ottoman language.

Nick Kouzos I understand.

Nick Kouzos Nazim was was finally executed, wasn’t he?

Sukan Gurkaynak Nick Kouzos No. He was released from jail and went to Moscow. he lived there until a natural death in 1963. He is in a Moscow cemetery.