nazim xikmet.jpg

Θα έλεγα μαζί με τα κείμενα μένουν οι αναμνήσεις που επενδύονται με τις ποιο έντονες μορφές  τέχνης που είναι τόσο η ποίηση όσο και η μουσική.

Οι γενιές χαρακτηρίζονται από τις τέχνες που δημιούργησαν και αφήνουν πίσω τους αφού φύγουν.

 Η τεχνολογία και οι επιστήμες  ασφαλώς αναπτύσσονται εκθετικά και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τις επιπτώσεις που θα έχουν στον άνθρωπο. Ούτε και τα όρια της εξέλιξης που θα επιφέρουν .

Η τέχνη όμως είναι διαχρονική, την ίδια συγκίνηση αισθάνεται ο άνθρωπος διαβάζοντας κείμενα  της Σαπφώ, η των αρχαίων τραγωδών με τα σύγχρονα κείμενα του Ούγκο, η του Σαίξπηρ, του Ελύτη και του Σεφέρη, χωρίς κατ’ ανάγκη να πραγματεύονται το ίδιο θέμα.

Μακάρι να είχαμε και την δυνατότητα να ακούσουμε και την μουσική από όλες τις   γωνιές της  γης και τις διαφορετικές περιόδους.

Με συγκινούν ταυτόχρονα τα κείμενα και η μουσική του Nasyid – Ahmed Bukhatir η του Nazim Hikmet με μουσική Μανου Λοϊζου

‘Γράμματα στην αγαπημένη, μέσα από την φυλακή της Προύσας, Ναζιμ Χικμετ

Μονάκριβή μου ἐσὺ στὸν κόσμο
μοῦ λὲς στὸ τελευταῖο σου γράμμα:
«πάει νὰ σπάσει τὸ κεφάλι μου, σβήνει ἡ καρδιά μου,
Ἂν σὲ κρεμάσουν, ἂν σὲ χάσω θὰ πεθάνω».

Θὰ ζήσεις, καλή μου, θὰ ζήσεις,
Ἡ ἀνάμνησή μου σὰν μαῦρος καπνὸς
θὰ διαλυθεῖ στὸν ἄνεμο.
Θὰ ζήσεις, ἀδελφή με τὰ κόκκινα μαλλιὰ τῆς καρδιᾶς μου
Οἱ πεθαμένοι δὲν ἀπασχολοῦν πιότερο ἀπό ῾να χρόνο
τοὺς ἀνθρώπους τοῦ εἰκοστοῦ αἰώνα.

Ὁ θάνατος
Ἕνας νεκρὸς ποὺ τραμπαλίζεται στὴν ἄκρη τοῦ σκοινιοῦ
σὲ τοῦτον ῾δῶ τὸ θάνατο δὲν ἀντέχει ἡ καρδιά μου.
Μὰ νά ῾σαι σίγουρη, πολυαγαπημένη μου,
ἂν τὸ μαῦρο καὶ μαλλιαρὸ χέρι ἑνὸς φουκαρᾶ ἀτσίγγανου
περάσει στὸ λαιμό μου τὴ θηλειὰ
ἄδικα θὰ κοιτᾶνε μὲς στὰ γαλάζια μάτια τοῦ Ναζὶμ νὰ δοῦν τὸ φόβο.
Στὸ σούρπωμα τοῦ στερνοῦ μου πρωινοῦ
θὰ δῶ τοὺς φίλους μου καὶ σένα.
Καὶ δὲ θὰ πάρω μαζί μου κάτου ἀπὸ τὸ χῶμα
παρὰ μόνο τὴν πίκρα ἑνὸς ἀτέλειωτου τραγουδιοῦ.

Γυναίκα μου
Μέλισσά μου μὲ τὴ χρυσὴ καρδιὰ
Μέλισσά μου μὲ τὰ μάτια πιὸ γλυκὰ ἀπ᾿ τὸ μέλι
Τί κάθησα καὶ σοῦ ῾γραψα πὼς ζήτησαν τὸ θάνατό μου.

https://www.youtube.com/watch?v=qawWwWAs5aM&list=PL623473ADA1CD686C&index=6

Αυτή, η ποίηση μαζί με την Μουσική Λοϊζου γεφυρώνει τις αποστάσεις του χρόνου, των Εθνών μεταξύ τους, και των διαφορετικών επιλογών πολιτικής. Αυτά τα λόγια ενώνουν τους αγωνιστές με τους δικτάτορες, τους δικαστές με τους κατάδικους, τους καταπιεσμένους με τους δυνάστες.

Αλλά πώς να γεφυρώσω την απόσταση του συναισθήματος από την λογική, της αγάπης από την αυτοθυσία, της φιλοπατρίας από την διεθνοποίηση, της θυσίας  από την λογική; Του φυσικού θανάτου από την τεχνική παράταση της ζωής; Του έρωτα από τον πόνο της απογοήτευσης, της καθαρότητα από τον συμβιβασμό; Tου φανατισμού από την πραγματική πίστη; Της αγνής μετριότητας από την αριστεία; Της ισότητας από την διαφορετικότητα; Του αριστερού λαικού ιδεαλιστή από τον μικροαστό ανυποψύαστο και αφελή δημοκράτη;

Τον  ΝαζΊμ Χικμέτ από τον Διονύσιο Σολομό ; Τον Μπετόβεν από τον Βαμβακάρη;

Της αγωνιστικότητας από την συμβατικότητα.

Στο τέλος μένουν μόνο τα κείμενα και τα έργα που κατάφερες να κάνεις, αυτά θα μείνουν, μαζί με τους…. Οκτώ πραξικοπηματίες φυγάδες που διέφυγαν από την Τουρκία κατα το πραξηκόπημα! Πρέπει να ακούσετε τα ποιήματα του Ναζιμ Χικμετ, είναι επίκαιρο.

Όλοι φεύγουμε νωρίς, αν όμως αφήσουμε κάτι, σαν τον Μάνο και τον Ναζίμ, αυτό είναι αρκετό.

Ένα απόσπασμα στα Τουρκικά που όμως δεν είναι ακριβής μετάφραση, πιθανώς ο Ρίτσος να είχε επιρεαστεί από την πραγματική ιστορία:

Bugün pazar.
Bugün beni ilk defa güneşe çıkardılar.
Ve ben ömrümde ilk defa gökyüzünün
bu kadar benden uzak
bu kadar mavi
bu kadar geniş olduğuna şaşarak
kımıldamadan durdum.
Sonra saygıyla toprağa oturdum,
dayadım sırtımı duvara.
Bu anda ne düşmek dalgalara,
bu anda ne kavga, ne hürriyet, ne karım.
Toprak, güneş ve ben…
Bahtiyarım…

Μάνος Λοϊζος θεωρούσε ως έργο ζωής του τον δίσκο Γράμματα στην αγαπημένη, με μελοποιημένα ποιήματα του Ναζίμ Χικμέτ σε ελληνική απόδοση του Γιάννη Ρίτσου.

Ο Ναζίμ Χικμετ τελικά απελευθερώθηκε από τις Τουρκικές φυλακές και αναχώρισε για την Μόσχα όπου έζησε μέχρι το 1963 οπότε πέθανε από φυσικό θάνατο. Ετάφει στο νεκροταφείο της Μόσχας.

Πηγή: www.musicpaper.gr  

Σημείωση: Η ανάρτηση αυτή προξένησε ορισμένες αντιδράσεις στο F/B που υπογραμμίζει μερικές από τις πολιτικές και πολιτισμικές διαστάσεις. Ιδιαίτερα βρίσκω ενδιαφέρουσα την παρατήρηση του  Sukan Gurkaynak  που λέει ότι: “I think Greek is more poetic than Turkish. That is why good Turkish poetry is in Persian or the persianised Ottoman language”

Αυτό με προβληματίζει. Πώς να εξηγήσω στον Sukan ότι τα πρώτα ιστορικά και λογοτεχνικά κείμενα από την αρχαιότητα, πάνω από 3.000 χρόνια παλαιότερα, ήταν ποιητικά όπως η Ιλιάδα και η Οδύσσεια του Ομήρου και μάλιστα ακόμα και η γραφή και ομιλία της αρχαίας Ελληνικής γλώσσας είχε φωνήεντα που τόνιζαν την ρυθμικότητα και ποιητικότητα της ίδιας της ομιλίας, (Βραχέα και μακρά φωνήεντα ). Είναι και αυτό μία ένδειξη της επιρροής στην παγκόσμια πολιτισμική διαφορετικότητα.    

 Παραθέτω αμιγή την ανταλλαγή των αντιπαραθέσεων στο  f/b:

Sukan Gurkaynak Atatürk put him in jail because he was producing propaganda for Stalin.

Nick Kouzos I understand but this is the point .I am trying to make. I am anything else. but a communist. I am trying to pass a message over and above politics, Nationalism and conflicts that made the 20th century a hell to live in. I am not a supporter of his ideology still his poetry is very sensitive. We need to overcome our enemies. I will translate my comments in Greek.

Sukan Gurkaynak Nick Kouzos The Stalin he loved invaded Poland. The NKVD murdered 15000 officers of the Polish army. He was producing propaganda for those people. So the Turkish officers put him in jail. His god Stalin would have had him shot!

Nick Kouzos I totally agree with you but still Comunists are a legal party in Greece. I am not a supporter of Stalin and I am totally against Stalin-ism but Nazim was a poet, most Greek poets are leftist and a lot are communists, not Stalinists.

Sukan Gurkaynak Nick Kouzos The Turkish left never understood what was wrong with Stalinism. After the Russians gave up they started calling themselves liberals, some like former (communist) labor party MP Cetin Altan claiming that was the same thing as Stalinism. Most of them are idiots including Nazim. I know his grand nephew, forget the family.

Sukan Gurkaynak Nick Kouzos There is a fascist Turkish poet Kisakürek. A nut. Erdogan loves him. they name all possible things after him. Forget most poets. They are people who cannot make money in a decent job.

Nick Kouzos I agree in a political sense and I am against Fascists as well but I love poetry

Sukan Gurkaynak I think Greek is more poetic than Turkish. That is why good Turkish poetry is in persian or the persianised Ottoman language.

Nick Kouzos I understand.

Nick Kouzos Nazim was was finally executed, wasn’t he?

Sukan Gurkaynak Nick Kouzos No. He was released from jail and went to Moscow. he lived there until a natural death in 1963. He is in a Moscow cemetery.

 

Advertisements